گفته شود ، تمديد سين ممكن بود ، بخلاف آنكه اگر صك گفته آيد ، تمديد كاف ممكن نباشد . و بدان كه ثلاثى اعدل مركبات است . زيرا كه حرف مبتدأ به متحرك است ، و حرف موقوف عليه ساكن ؛ و ميان ابتدا و انتها منافرت است . زيرا كه ضدّ يكديگرند . و حروف متوسط ، معدّل ايشان است ؛ و اقلّ كافى است . پس حروف واحد بسنده است . و گفته‌اند كه : « اجتماع ساكنين با حرف مدّ جائز است ، مثل ذات . و در ثلاثى ساكن العين در حالت وقف ، اگرچه دو ساكن صامت جمع مىشوند ، مثل ذنب ، صامت اخير مشوب به حركت مختلسه است » . امّا ظاهر آن است كه ميان ايشان فرق نيست . فصل سوم در بيان مذوقات بدان كه جسم بر دو قسم است : يك قسم آن است كه او را طعم نيست - و آن تفه « 1 » و مسيخ « 2 » است - يا به حقيقت و آن بيّن است ، يا به حسّ و آن چيزى است كه او را طعم بود و ليكن بسبب شدّت تكاثف [ اجزايش ] ، چيزى از وى منحلّ نگردد كه با زبان بياميزد تا زبان آن را ادراك كند ؛ امّا چون او را تلطيف كرده شود طعم او محسوس گردد ، چنان كه آهن [ و مس ] . و قسم دوم آن است كه او را طعم است « 3 » .

--> ( 1 ) . التّفه : المتصف بالتفاهة أو ما ليس حلاوة أو حموضة أو مرارة . . . تفاهة : فى الأطعمة أن لا يكون لها طعم حلاوة أو حموضة أو مرارة . و التفاهة فى الاصطلاح تطلق على عدم الطعم كما فى الأجسام البسيطة و تسمّى تفاهة حقيقية و على كون الجسم بحيث لا يحسّ طعمه لكثافة أجزائه و اكتنازه كالحديد . فإذا احتيل فى تحليله أحسّ منه طعم قوىّ حادّ . و هذه تسمّى تفاهة غير حقيقية و تفاهة حسّية . محيط المحيط ، ص 72 - 73 . ( 2 ) . المسيخ : من لا ملاحة له يقال « رجل مسيخ » . و الطعام الّذي لا ملح فيه . و فى مفردات الراغب : « المسيخ من الطعام ما لا طعم له » . و فى اللسان : « الّذي لا ملح له و لا لون و لا طعم » . و الضعيف الأحمق ؛ و لحم أو فاكهه لا طعم له . أقرب الموارد ، ج 2 ، ص 1209 . ( 3 ) . ر . ك . المباحث المشرقية ، ج 1 ، ص 309 .